Even iets moois nr. 494 - Kraanvogels!

Ongeveer elk jaar breng ik een bezoek aan de Kraanvogels, die op hun trek van noord naar zuid een paar dagen pleisteren op het Duitse platteland.

"Zeer waakzaam" zegt het grote vogelboek. Ik zeg liever: uitgesproken schuw! Hier vier volwassen Kraanvogels en één jong van dit jaar. Die bruine vlekken op het verenpak dateren nog uit de broedtijd. Ze smeren zich dan in met modderig veenwater.

Voor ik naar Duitsland afreis oriënteer ik me even op de site. Jawel, in het gebied moeten nu zo'n 30.000 Kraanvogels bivakkeren. Dat wil niet zeggen dat je er over struikelt. Sterker: het is langdurig zoeken in een areaal van misschien 30 bij 50 kilometer. 

Hier een compleet gezinnetje met links het jong. Hoewel die uitstekend voor zichzelf kan zorgen reizen ze in gezinsverband. Bijna altijd met één, soms met twee bruin gekleurde jongen.

Hier kun je goed het verschil zien tussen juveniel en adulte vogel. Zo'n jong moet zowat sneller groeien dat de bruidssluier in de tuin: in een paar maanden tijd is hij toch bijna 2 meter hoog!

De streek achter het Teutoburgerwald en onder Bremen is een grotendeels bedaard landbouwgebied, doorsneden met af en toe een doorgaande weg en verder met smalle landbouwweggetjes. De plaatselijke bevolking lijkt niet geïrriteerd door al die Hollanders die op het spektakel afkomen. Gemaaide maisakkers zijn favoriet bij de Kraanvogels.

Grappig gezicht zo, vier op een rij. Met een scherpe blik (of een beetje fantasie) zie je het rode kapje dat ze dragen. En die slordige verenbos aan de achterkant is niet de staart, maar dat zijn de gevingerde uiteinden van hun vleugels. Een spanwijdte van 2,20 meter moet ergens blijven natuurlijk.

Reizen in groepsverband betekent ook dat af en toe duidelijk moet worden gemaakt welke plek je inneemt in de pikorde.

Voor hét fotomoment moet je wachten tot zonsondergang. In lange slierten trekken grote groepen Kraanvogels vanuit hun foerageergebieden naar de slaapplekken en dat is altijd ergens waar ze met de voetjes in het water staan. "Majestueuze vlucht" zegt het vogelboek en dat is niet overdreven. De mooi gekleurde lucht en het getrompetter van de enorme aantallen Kraanvogels zorgen elk jaar weer voor kippenvel!

Even iets moois nr. 452 - Dagje Kraanvogelen

Tja, het is weer november en dus de periode dat de Kraanvogels vanuit Scandinavië zuidwaarts trekken en met tienduizenden een pitstop van een paar weken maken onder Bremen.

Ik begin, ter introductie, maar even met een portret van de Kraanvogel. In Nederland broeden sinds 2001 enkele paren; vooral in Drenthe en de oostelijk gelegen venen. Razend schuw zijn ze; 'alert' zegt het vogelboek.

Met tienduizenden foerageren ze in het gebied en dan kun je dit soort verre groepen zien. Ze zoeken op de stoppelakkers naar achtergebleven korrels mais.

Het zijn de meest schuwe vogels die ik ken. Een nadering op 150 tot 100 meter zorgt vaak al dat ze op de wieken gaan. Voor deze foto hing ik trouwens half uit de rijdende auto waarvan het stuur gelukkig even werd vastgehouden door mijn behulpzame eega.

Zoveel Kraanvogels en dan zou je denken: op elke akker vind ik ze. Dat is niet zo. Een gebied van pakweg 30 bij 30 kilometer is toch bij elkaar 900 vierkante kilometer, en omdat ze zich graag op afstand houden is het een heel gezoek. Hier twee jongen met één poetsende ouder.

Als we een gezinnetje aantreffen dat kort langs de doorgaande weg staat rij ik een stukje door, draai de auto, wacht tot ik in geen velden of wegen ander verkeer zie, scheur dan terug en plemp de auto in de berm. Raam open, en hopen dat ze nog heel even wachten met opvliegen. In dit geval lukte dat, tot onze grote verbazing.

Twee ouders met twee jongen op het Duitse boerenland. De Kraanvogels hebben een vaste trekroute. Hierna vliegen ze met z'n allen naar het Lac du Der in oost Frankrijk. Na ook daar een paar weken te hebben verbleven zakken ze af naar Spanje; sommige naar Afrika. In het voorjaar via dezelfde route noordwaarts, maar veel minder geconcentreerd dan bij de najaarstrek.

Even wapperen met de vleugels. Spanwijdte is zo'n 2,30 meter. De lokale bevolking is overigens zeer relaxed onder die kijkers en fotografen die het verkeer op de smalle boerenweggetjes hinderen. Vanaf hun trekker wachten ze even tot je wat ruimte maakt en zwaaien dan vriendelijk.

Twee volwassen vogels, het mannetje ietsje groter. Beide hebben - ik weet niet of je het kunt zien - een klein rood petje. Die slordige bos veren aan de achterkant is niet de staart. Het zijn de 'vingers' van hun vleugels zoals je die kunt zien op de volgende foto.

Vanuit Nederland worden meerdaagse excursies en workshops georganiseerd naar dit gebied. Dé trekpleister is vooral de ochtend- en avondschemering. In grote groepen vliegen de Kraanvogels dan van of naar hun slaapplek, een stukje moeras waar ze met de voetjes in het water kunnen staan. Dat doen ze in groepen van tientallen tot honderden exemplaren, luid toeterend en trompetterend. Een onvergetelijk gezicht en gehoor!

Even iets moois nr. 299 - Kraanvogels rond Diepholz (alweer)

Tja, die Kraanvogels. Ik beluit nogmaals naar Diepholz af te reizen. Zo regenachtig als de vorige keer zal het toch niet wezen. Dat klopt: het is zonnig en dat levert dan ook weer zijn uitdagingen op.

Een groepje van vier volwassen Kraanvogels. Even laten ze zich fotograferen, dan gaan ze - luid trompetterend -  op de wieken.

Met grote sprongen maakt een verre Ree zich uit de voeten.

De streek rond Diepholz bestaat uit een cultuurlandschap met verspreide boerderijen en uitgestrekte akkers. Die boerderijen zijn strak, bijna streng, en ik denk dan altijd dat dat de volksaard weerspiegelt. Hoewel ik verschillende keren in de weg stond kreeg ik van niemand een aardig hoofdknikje of vriendelijke armzwaai.

Een groepje Kraanvogels gaat op de wieken. Met straf tegenlicht krijg ik een bijna grafisch beeld, wat ik met behulp van Photoshop nog wat aandik.

Hier kun je zien dat de Kraanvogels zenuwachtig worden van mijn verre aanwezigheid. Zou ik een al te abrupte beweging maken, al is het op 100 meter, dan zijn ze ogenblikkelijk vertrokken. Ik maak van de nood een deugd, zoom nog wat uit en betrek het landschap in de compositie.

 

Behalve cultuurlandschap bevat de Diepholzer Moorniederung (zoals de naam al doet vermoeden) nogal wat moerassige gebieden. Het is juist de combinatie van geoogste maisakkers (overdag lekker de gemorste korreltjes opeten) en veen met een laagje water (slapen zonder vrees voor roofdieren) die de streek aantrekkelijk maakt als tussenstop op de trekroute. Begin van de week werd het aantal Kraanvogels nog geteld op een ruime 26.000.

Met tegenlicht zie je mooi het elegante silhouet van de Kraanvogel.

En ook in de lucht blijft het een sierlijke verschijning, ondanks zijn spanwijdte van ruim 2 meter.

Meer dan in Nederland zie je in Duitsland windmolens. Ik weet niet zeker of het een aanwinst is voor de horizon, dus ik maak er maar een plaatje van.

Zo struinen ze dan de akkers af. Die slordige bos veren aan de achterkant is niet een staart, maar zijn de 'vingers' aan de uiteinden van de vleugels; zie het silhouet hierboven. Die moet je toch ergens laten, niet waar.

Foerageren doen ze vaak in grote groepen, maar ook als gezin. Die bruinige is van dit jaar, geboren waarschijnlijk ergens in Scandinavië.

Ter afsluiting nog even een herfstig tafereeltje.

Even iets moois nr. 297 - Kraanvogels in de regen :-(

Een dagje op zoek naar de Kraanvogels. Hoewel er rond Diepholz deze week een kleine 20.000 zijn geteld, valt het nog niet eens mee om er een paar te vinden. Of ze vliegen op 300 meter al weg; het zijn de meest schuwe vogels die ik ken. En als we dan een groepje hebben gevonden...

Ja, eindelijk een groepje van twee oudervogels met een juveniel. Maar mensen mensen, wat een hoosbui. Ik fotografeer door een dicht regengordijn en dat levert een treurig vage opname op. Heb ik weer...

Even wachten helpt ook al niet. Ja, er komen nog wat Kraanvogels bij, maar het lijkt ook nóg harder te gaan regenen. Misschien ook wel dat ze daarom niet wegvliegen...

Jammer, beter wil het niet worden. Ze maken hier een vaste tussenstop op hun reis naar het zuiden. Op de geoogste maisakkers foerageren ze op de achtergebleven korrels en rusten uit van de eerste etappe. Na een week of twee koersen ze verder zuidwaarts naar hun tweede tussenstop: het Lac du Der ten zuidoosten van Parijs. Vandaar vliegen ze verder naar Spanje of Afrika.

De dag begon overigens droog, met een rommelige en verre foto van drie Kraanvogels en... Da's leuk: pas thuis zie ik dat ze tussen een grote groep Kleine Rietganzen lopen. Mooi, die donkere koppen en de deels zwarte snavels.

Het mooiste schouwspel ontrolt zich na zonsondergang. In het allerlaatste licht verzamelen de Kraanvogels om hun slaapplaats op te zoeken. Met een beetje geluk zie je dan groepen van vele, vele honderden vogels, die luid trompetterend overvliegen. Met minder geluk zie je er twee.

Het is inmiddels zo donker dat de vogels niet meer dan silhouetten zijn die afsteken tegen de nog lichte lucht.

Even iets moois nr. 262 - Kraanvogels

Vanaf half oktober trekken de kraanvogels van noord naar zuid, hoofdzakelijk over Duitsland. Ze maken altijd met tienduizenden een tussenstop op de stoppelvelden rond Diepholz, een stukje onder Bremen.

Het is een groot gebied waar ze zich ophouden, dus het is een kwestie van zachtjes rijden over de boerenweggetjes, op zoek naar grijze vlekken in het landschap.

Het zijn zo'n beetje de meest schuwe vogels die ik ken, en ik ben dan ook blij verrast dat deze niet gelijk op de wieken gaat. 

We treffen ook nog deze Grote Zilverreiger, dus die pakken we maar even mee. Wat een geweldig saai plaatje zeg...

I

In de verte zie je soms grote groepen van wel een paar honderd exemplaren; dichterbij zie je meestal foeragerende gezinnetjes: twee volwassen vogels met meestal twee juvenielen. Die laatste zijn bruinachtig.

Het is wel een fotogeniek gezicht, zo'n grote vogel tussen de stoppels. Die pluim die je ziet is niet zijn staart; het zijn de gevingerde uiteinden van zijn vleugels (de zogenaamde tertials) die ruim voorbij de romp steken.

Hier zien we zo'n gezinnetje. Ik zoom wat uit, zodat we ook wat zien van het landschap.

 Mooi ook, dat rode kleine petje bij de volwassen vogels.

Dit is de eerste tussenstop. Ze blijven een week of wat, rusten uit en vreten zich lekker vol. Daarna trekken ze door naar Lac du Der, een stukje onder Parijs. Daar brengt een deel de winter door, de rest trekt verder zuidwaarts naar Spanje of Noord-Afrika.

Dat ze in deze omgeving verblijven heeft een goede reden. Op de stoppelvelden is veel voedsel te vinden, maar er zijn ook grote oppervlakten aan moeras. Dan kunnen ze slapen met hun voeten in het water zodat de vossen er niet bij kunnen.